توفان فکری روش نوین نظام پیشنهادها


توفان فکری فرآیندی است که در بسیاری از سازمان‌ها در جهت پیشنهادگیری از کارکنان استفاده می‌گردد. دلیل موفقیت این روش آن است که افراد به جای آنکه توانایی‌های تحلیلی و قضاوتی خویش را بکار ببندند، استعدادهای خلاقه خود را به خدمت می‌گیرند و از این طریق تعداد زیادی ایده و پیشنهاد از گروهی از افراد در زمان کوتاه حاصل می‌شود.

در فرآیند توفان فکری تولید ایده‌های خوب مورد نظر نیست بلکه هدف تولید تعداد زیادی ایده است که در بین آنها ممکن است ایده‌های غیرمنطقی نیز وجود داشته باشد. در فرآیند توفان فکری تمام ایده‌ها مورد قبول هستند و در این مرحله ایده‌یابی به هیچ وجه مورد قضاوت قرار نمی‌گیرند. این روش دارای مزایا و ویژگی‌های زیادی است که بسیاری از تکنیک‌های دیگر منشعب از این روش است.

بعد مهم در فرآیند توفان فکری، تجمع گروهی از افراد است که معمولاً حدود 12 الی 16 نفر می‌باشند. با این تعداد هر نفر امکان ارایه نظرات خود را دارد. همچنین بهتر است تعداد افراد بیش از بیست نفر نباشند چون همه نمی‌توانند به راحتی و در لحظه مناسب ایده خود را بیان کنند و ممکن است رفته رفته اشتیاق خود را چون افراد منتظر یکدیگر می‌شوند تا دیگری نظر خود را بگوید و جلسه از گرمی و حرارت می‌افتد.

اصل اول توفان فکری مبتنی بر تنو نظرات است. تنوع نظرات آن بخش از مغز را که به خلاقیت مربوط است فعال‌تر می‌کند تا بر تفکر قضاوتی خود فائق آید.

اصل دوم توفان فکری عبارت است از کمیت، یعنی هرچه تعداد پیشنهاده بیش‌تر شود احتمال رسیدن به یک راه‌حل بهتر افزایش می‌یابد.

مراحل توفان فکری شش مرحله است که عبارتند از:

1-  بیان مشکل: قبل از شروع جلسه توفان فکری تمام شرکت‌کنندگان بایستی از جزئیات مشکل آگاه باشند و این کار توسط تابلو اعلانات و روش‌های اطلاع‌رسانی انجام خواهد شد.

2-    بررسی مشکل: در این مرحله کلیه شرکت‌کنندگان باید وجوه مختلف مسأله را درک نمایند و به خوبی برای شروع جلسه آماده باشند.

3-  انتخاب نقطه شروع: در این مرحله تعابیری درباره مشکل به عنوان نقطه آغاز انتخاب می‌شود. علت آن است که تعبیری که بیش از همه مقصود طراح مشکل را تأمین می‌کند برگزیده می‌گردد.

4-  جلسه تمرین: برای آمادگی شرکت‌کنندگان در جلسه توفان فکری و ایجاد تحرک در آنها، طوری که افکار آنها کاملاً متوجه جلسه شود لازم است حدود پنج دقیقه جلسه تمرین به اجرا درآید.

5-  شروع جلسه: در این حالت به دو طریق ایده‌های افراد را جمع‌آوری می‌کنند، یکی به طریق کتبی، که افراد نظرات خود را می‌بایست بر روی برگه بنویسند و وقتی هر برگه پر شد آن را بر روی دیوار نصب می‌کنند تا همه آن را مشاهده نمایند. روش دوم ابراز ایده از طریق بیان شفاهی می‌باشد که افراد به ترتیب نظرات و پیشنهادهای خود را ارایه می‌نمایند.

6-  پایان جلسه: وقتی که مسئول جلسه متوجه شود دیگر ایده جدید به پایان رسیده و افراد در حال خستگی می‌باشند، می‌تواند جلسه را به پایان برساند. فرآیند توفان فکری در مدت زمان کوتاهی انجام می‌گیرد که با توجه به سرعت جریان ایده‌ها تولید تعداد زیادی ایده در زمان کوتاه میسر می‌باشد و این از مشخصات جلسه توفان فکری می‌باشد. تجربه نشان داده است در زمان حدود بیست دقیقه بیش از هشتاد ایده ارایه می‌گردد.

قوانین توفان فکری

1-    هیچ انتقادی نباید از هیچ ایده‌ای صورت پذیرد. در پایان جلسه ارزیابی از پیشنهادها صورت خواهد پذیرفت.

2-  در یک جلسه توفان فکری تمام اعضا باید جسارت و شهامت اظهار نظر پیدا کرده باشند و بدون ترس از ارزیابی و خیلی ناراحت بتوانند پیشنهاد خود را بیان نمایند.

3-  بر دستیابی به حداکثر تعداد نظرات تاکید می‌شود زیرا هرچه تعداد پیشنهادها بیش‌تر باشد احتمال وجود نظرات مفید و ارزشمند بین آنها بیش‌تر می‌شود.

4-  همه چیز یاد داشت می‌شود، حتی موارد تکراری و همه نظرات تکوین می‌یابند و هیچ چیز رد نمی‌شود. اعضا می‌توانند علاوه بر ارایه پیشنهاد نسبت به بهبود پیشنهاد خود اقدام نمایند.

ارزیابی ایده‌ها

آخرین مرحله توفان فکری ارزیابی ایده‌ها می‌باشد. برای این کار دو روش وجود دارد. در روش اول همه شرکت‌کنندگان درجلسه توفان فکری کار ارزیابی را انجام می‌دهند. بدین طریق که ایده‌ها بر روی برگه‌های بزرگ تایپ یا پاکنویس می‌شوند. تعدادی از ایده‌های غیرعادی یا بیهوده حذف می‌گردد سپس یک کپی از این لیست به هریک از شرکت‌کنندگان داده می‌شود و از آنها خواسته می‌شود بدون مشورت با دیگران ده درصد از ایده‌ها را انتخاب نمایند و در نهایت مسئول جلسه می‌تواند ایده‌ها را بعنوان بهترین ایده‌ها جمع‌آوری کند.

در روش دوم یک گروه سه یا چهار نفره از کسانی که در جلسه توفان فکری حضور داشته‌اند به همراه مسئول جلسه ایده‌ها را ارزشیابی می‌کنند.

مزایا و معایب توفان فکری

1-    در این روش خلاقیت گروهی  است.

2-    در مدت زمان کوتاهی تعداد زیادی پیشنهاد ارایه می‌شود.

3-    ایجاد شرایط جهت اظهار نظر آزاد و بی‌واسطه دشوار می‌شود.

4-    افراد معمولاً تحت فشار اکثریت قرار گیرند و ممکن است با نظر اکثریت موافقت کنند. حتی اگر احساس نمایند نظر اکثریت اشتباه است.

5-    اکثر اوقات تمایل گروه بر حصول یک توافق است تا دستیابی به پیشنهاد متنوعی که به خوبی مورد بررسی قرار گرفته باشد.

6-    اغلب افراد مواردی بدیهی یا ایده‌آل را پیشنهاد می‌کنند و این از تلاش آنها برای بحث بیش‌تر و در نتیجه ارایه پیشنهاد خلاق می‌کاهد.

7-    ماهیت تنوع گرای توفان فکری خود به خود سبب افزایش پیشنهاد می‌شود ولی اصلاح و پالایش ساختاری پیشنهاد را در بر ندارد.

8-    یک رئیس جلسه موفق می‌تواند بقیه افراد جلسه را تحت الشعاع قرار دهد.

9-    اجرای موفقیت‌آمیز این روش مستلزم شناخت قبلی افراد از مسئله است.

10-برای بعضی افراد پیروی از قواعد این روش یا ارایه پیشنهاد متنوع مشکل است.


منبع:سایت مرکز اطلاعات علمی تخصصی مدیریت

بازدید : 3318

نماد اعتماد
logo-samandehi