مرجع مدیریت جزوات مدیریت بازاریابی بازاریابی موسسات و...  

بازاریابی موسسات و خدمات غیرانتفاعی

مقدمه
برای آغاز اعمال بشردوستانه و خیرخواهانه نمیتوان تاریخ مشخصی را تعیین نمود چرا که این کار مانند تعیین تاریخ مهرورزیدن و یا لبخند زدن است. تاریخ پر از شواهد و مدارک وجود مکانهایی است که به منظور سرپرستی از کودکان یتیم و بی خانمانها، تهیه غذا و پوشاک برای فقرا و مانند آن تاسیس شده است. بسیاری از این سازمانها در اندازه بسیار کوچک اما منظم، در حد خانواده، تشکیل میشود و هدف آن جمع آوری پول و کمکهای غیر نقدی برای اعضای نیازمند خانواده، نگهداری از کودکان به منظور کمک به والدین شاغل یا پرستاری نوبتی از سالمندان خانواده و ده ها مورد دیگر است.
با پیشرفت وسایل ارتباط جهانی، سازمانهای خیریه و غیرانتفاعی اهداف و ابعاد بسیار بزرگتری پیدا کرده اند و به طور چشمگیری بر تعداد آنها افزوده شده است. مبارزه با فقر، بیماری، بی سوادی در سطح جهانی و همچنین برگزاری همایشهای کوچکتر برای بهبود بخشیدن وضعیت سلامت فرد و جامعه و ارایه خدمات درمانی و رفاهی در محیطهای محدودتر، مانند شهرها، ادارات یا محله ها، همه نمونه بارزی از چنین سازمانهایی به شمار می آیند. بسیاری از این سازمانها موفق شده اند تا در تصمیمات و سیاستهای جهانی دخیل باشند و از حمایت گسترده مردم جهان بهره مند شوند.

بسیاری از این تشکیلات به مورد خاصی پرداخته اند و به مواردی چون حقوق بشر و محیط زیست پرداخته اند و تعدادی از آنها سازمانهایی شامل چندین زیرمجموعه و انجمن است.

بعضی ازکارهای اصلی سازمانهای غیرانتفاعی شامل فرستادن هیاتهای مذهبی، پزشکی یا آموزشی به مناطق محروم، تهیه و توزیع کمکهای مردمی در بین افراد نیازمند و در بسیاری از موارد رسیدگی به موقعیتهای غیر مترقبه ای (مانندآتش سوزی، شیوع بیماری و.. ) است که برای رسیدگی به آن دستورالعملی وجود ندارد یا مواردی که در آن مشکل ایجاد شده بزرگتر از حد پیش بینی شده بوده است (مانند طوفان سونامی).

تعاریف
در متون مدیریتی، بازاریابی صنعتی به عنوان آن دسته از عملکردها و فعالیتهای تجاری و بازرگانی تعریف شده‌است، که فرایندهای مبادله را بین تولید کنندگان و مشتریان سازمانی تسهیل می‌کند. ماهیت بازاریابی صنعتی را می‌توان، خلق ارزش برای مشتریان به وسیله ارائه کالاها و خدماتی دانست که نیازهای سازمانی و اهداف آنها را تحقق می‌بخشد.

این نوع بازاریابی در مقایسه با بازاریابی مصرفی تفاوتهایی دارد که اینگونه می‌توان بدان اشاره کرد. اول اینکه گرچه در بازاریابی صنعتی همانند بازاریابی کالاهای مصرفی، نیاز به شناخت بازارهای هدف و تشخیص نیاز این بازارها و طراحی محصولات و خدمات مناسب برای تامین خواسته‌های بازار وجود دارد، ولی باید توجه کرد که در مقایسه با بازاریابی مصرفی، بازاریابی صنعتی در حوزه مدیریت عالی قرار دارد.

در بازاریابی صنعتی نقش خصوصیات و ویژگیهای محصول خیلی مهم و حیاتی است و عرضه کنندگانی که خصوصیات مورد نظر مشتریان را تامین نکنند مورد انتخاب قرار نخواهند گرفت. در مقایسه با بازاریابی مصرفی، قیمت در بازاریابی صنعتی نقش جداگانه‌ای دارد. در بعضی موارد مشتریان صنعتی حاضرند قیمت بیشتری دهند ولی در عوض از تحویل به موقع و کیفیت محصولات خدمات اطمینان حاصل کنند و حتی در موارد دیگری مثل مناقصه‌های خرید نقش قیمت پراهمیت‌تر می‌شود. در بازاریابی صنعتی، بازاریاب باید به این نکته واقف باشد که تقاضای کالاهای صنعتی از تقاضای مصرف کننده نهایی ناشی می‌شود، یعنی تقاضا برای یک محصول بستگی به نحوه استفاده از آن در ارتباط با محصولات دیگر دارد. گاهی بازاریاب صنعتی سعی می‌کند با تبلیغات، تقاضای مشتری نهایی را تحریک کند تا تقاضا برای کالاهای صنعتی خودرا افزایش دهد.

بازاریابی در تعریف کلی:
 فرایند مبادله که با توجه به منافع و رضایت دو طرف طراحی شده باشد. (شامل مبادلات تجاری-انتفاعی و غیر تجاری-غیر انتفاعی)
مفهوم غیر انتفاعی به جهت دهی کلی سازمان و اهداف بلند مدت آن مربوط میشود.
تجاری: به دنبال رشد و سود مالی
غیر انتفاعی: منافع اجتماعی و نوع دوستانه

مانند: دانشگاه ها؛ که در ازای دریافت شهریه برای دانشجویان کلاسهای درس دایر می کنند.   { قصد اصلی آنها آموزش، تربیت و پرورش انسانها، بهبود زندگی، پیشرفت جامعه، و اعتلای انسانیت است }
موسسات هنری؛ به ازای دریافت وجه ورودی، سرگرمی و آموزش مراجعین را فراهم می آورند. { قصد اصلی آنها اشائه ی فرهنگ ملی، افزایش نشاط و شکوفایی استعداد های هنری است }

بسیاری از سازمان های غیر انتفاعی ممکن است از قرار دادهای خود سود مادی هم ببرند.
اصول بازاریابی برای سازمانهای غیر تجاری و غیر انتفاعی مانند فعالیت های تجاری دربخش شرکتهای سهامی است.
سازمانهای غیر انتفاعی به مبادله قرار دادها می پردازند.

انواع سازمان های غیر انتفاعی :
فرهنگی : اپرا، تئاتر، سینما، باله، موزه، هنرهای نمایشی، باغ وحش و انجمن حفاظت محیط زیست
آموزشی : مدارس، دانشگاه ها، موسسات آموزشی
سیاسی :احزاب، انجمن ها ی انتخاباتی
منافع عمومی :
اجتماعی : اتاق بازرگانی، باشگاه های اتومبیل رانی، دوچرخه سواری، بیلیارد و گلف
اتاق بازرگانی بین المللی یک سازمان جهانی است که در سال 1920 میلادی در پاریس تاسیس گردید و به وسیله شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل در سال 1946م دارای اساسنامه مشورتی شده است.
این اتاق در سال 1933م طی اجلاسی در شهر وین، برای نخستین بار عرف و روش یکنواخت برای اعتبارات اسنادی را در هفتمین کنگره خود تدوین و به چاب رسانید. مقررات مشابهی درباره اسناد وصولی برای اولین بار درسال 1956 توسط اتاق مذکور منتشر شد.

در سایر موارد نظیر اسناد حمل، بیمه کالا و غیره نیز این اتاق مقررات یکنواختی را وضع کرده است. مقررات مذکور با گذشت زمان مورد تجدید نظر قرار گرفته است. این اتاق در سال 1936 میلادی برای اولین بار اصطلاحات حاکم بر بازرگانی جهانی را وضع کرد که به اینکوترمز موسوم است. بنابراین اتاق بازرگانی بین المللی به تدوین جزئیات قوانین قابل قبول برای همگان برای تجارت بین المللی پرداخته است.

مذهبی :مساجد،   کلیساها، نهضت های مذهبی
بهداشتی و ایمنی : آسایشگاه ها، بیمارستان، انجمن تحقیقات پزشکی (مانند رویان )، حمایت از بیماران خاص، تحقیقات ایدز و...
خیریه و بشردوستانه : سازمان های خیریه ی بین المللی ( Oxfam، حلال احمر، صلیب سرخ )، صندوق حمایت از کودکان (یونیسف) و سازمان های رفاهی (Rotary، Barnardo's )

تفاوت اصلی موسسات غیرانتفاعی و تجاری در طرفداران چندگانه است.
سازمان های تجاری یک طرفدار عمده دارند که از دیدگاه فروش و  مشتریان بالقوه به آن ها نگاه می کنند.
سازمان غیرانتفاعی، دو گروه : اهداکنندگان وافراد نیکوکار ( خصوصا در مورد سازمان های خیریه )، دریافت کنندگان، اعضا یا افراد ذی نفوذ.

وظایف راهبردی سازمان های سازمان های غیرانتفاعی مشابه سازمان های تجاری است :
•    تعریف ماموریت
•    تعیین اهداف
•    برنامه ریزی راهبردی
•    اجرا
•    نظارت و ارزیابی

سازمان غیر انتفاعی موفق
جان گاردنر(John Gardner)، متخصص و تئوریسین برجسته سازمانهای غیر انتفاعی، بهترین تشکیلات غیرانتفاعی را چنین توصیف کرده است: در بهترین سازمانها، هر ماموریت با سرپرست اجرایی آن، مجومعه ای تفکیک ناپذیر را به وجود می آورند. هر ماموریت، معنا، انگیزه و جهت سازمان را مشخص میکند. درواقع میزان همبستگی و یگانگی بین مدیران، بخشهای اجرایی و تمام افراد درگیر در این ماموریت است که کیفیت آنرا مشخص میکند.
بنا به نظر ادگار شین (Edgar Schein) نظریه پرداز مدیریت، ارتباط بین مدیریت و فرهنگ سازمان را، ارتباطی تعیین کننده است، چرا که یک مدیر باید بتواند فرهنگ کاری مبتنی بر بینش خود را ایجاد کرده، آنرا فصل بندی و مشخص کند و ناظر عملی شدن آن باشد. وجود یک مدیر شایسته در سازمانهای غیر انتفاعی بسیار مهم است زیرا آنها حرفها و نظریات را به عمل منتهی میکنند و در جامعه تغییر به وجود می آورند. این کار باعث میشود تا مردم بینند که زحمات آنها به نتیجه رسیده و به تغییراتی در جهت مثبت انجامیده است. مدیران خوب میدانند که باید بر روی "آینده" متمرکز شوند و هرگز با رسیدن به یک هدف، از کار نمی ایستند و به هدف دیگری چشم میدوزند.

معرفی  چند سازمان غیر انتفاعی و راه های بازاریابی (حامی یابی)
نهضت بین المللی صلیب سرخ و هلال احمر
سازمانی است بیطرف، بیغرض و مستقل که وظیفه منحصراً بشردوستانه آن عبارت است از حفاظت از زندگی و کرامت قربانیان جنگ و نیز خشونت داخلی، و یاری رسانی به آنها ؛ با ترویج و تقویت حقوق بین الملل
بشردوستانه و اصول بشردوستانه جهانی، از بروز آلام انسانی جلوگیری کند و طیفی از خدمات را شامل برنامه های امداد اضطراری، بهداشتی و اجتماعی، جمعیت های ملی به مردم غیر نظامی آسیب دیده عرضه می کنند.
 -راه های جذب کمک نهضت بین المللی صلیب سرخ و هلال احمر:
1-  استفاده از اعتقادات مذهبی مردم
رئیس جمعیت هلال احمر کشور : دستورات اسلامی، بهترین سرلوحه برای خدمات بشردوستانه است.
2- تکیه بر احساسات و عقاید انسان دوستانه
3- آموزش و غنی‌سازی اوقات فراغت
4- تبلیغات و معرفی سازمان، اهداف و اقدامات
5- برگزاری دو مرحله فراخوان عضویت در طی سال
یعنی در 18 اردیبهشت ماه (هم زمان با روز جهانی هلال احمر و صلیب سرخ) و 20 مهر ماه (هم زمان با روز ملی کاهش آثار بلایای طبیعی)
6- برگزاری همایش و سمینار
همایش روز مبارزه با مواد مخدر، هفته سلامت، اهدای خون،
 روز جهانی صلح، روز جهانی مستضعفین، نهضت سبز

کمیته امداد امام خمینی‌(ره)
با هدف یاری نمودن محرومان و مستضعفان‌، امداد درماندگان و آسیب دیدگان و خودکفا کردن محرومان تشکیل ‌یافته است‌.
وظایف امداد امام براساس ماده شش اساسنامه عبارت است از :
الف ـ بررسی و شناخت انواع محرومیت‌های مادی و معنوی نیازمندان و تبیین و تأمین نیازهای حمایتی، معیشتی، فرهنگی و ارتقای سطح زندگی آنها در حد امکان و شناسایی افراد و خانواده‌های لازم الحمایه در شهر و روستا و عشایر.
ب ـ بررسی و ارایه‌ی پیشنهاد خط مشی‌ها، سیاست‌های اجرایی، طرح‌ها، برنامه‌ها و روش‌های مناسب برای رفع‌محرومیت‌های نیازمندان درابعادمختلف به‌مراجع ذیربط و انجام اقدامات وپیگیری‌های لازم جهت تحقق‌آنها‌.
ج ـ فراهم آوردن امکانات لازم به منظور خود اتکاء نمودن افراد و خانواده‌های تحت حمایت و سایر نیازمندان از طریق ایجاد اشتغال، اعطای وام، آموزش‌های فنی و حرفه‌یی و ارایه‌ی خدمات لازم در حد امکان.
د ـ ایجاد تسهیلات لازم جهت ارایه‌ی خدمات بهداشتی و درمانی و اقدام به بیمه‌های درمانی و اجتماعی اقشار آسیب پذیر در حد امکانات و چارچوب قوانین و مقررات مربوطه.
هـ ـ پرداخت مستمری (کمک‌های نقدی و غیرنقدی، ‌ اعطای قرض الحسنه ضروری، کمک به تعمیر و تهیه‌ی مسکن، ازدواج و جهیزیه‌ی نیازمندان).
و ـ ارایه‌ی خدمات فرهنگی به افراد و خانواده‌های نیازمند و انجام فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی و تأمین وسایل آموزشی و کمک آموزشی لازم و تعمیق باورهای دینی.
زـ ارایه‌ی خدمات مشاوره و مددکاری و حمایت‌های لازم حقوقی و قضایی به افراد و خانواده‌های نیازمند.
ط ـ حمایت نیازمندان خارج از کشور براساس سیاست‌های نظام جمهوری اسلامی ایران، در حد امکانات.
ل ـ انجام هرگونه تکلیف قانونی پس از تخصیص اعتبار لازم.

راه های جذب کمک
کمیته امداد امام خمینی‌(ره)
علاوه بر روش های معمول و گفته شده در اسلاید های قبل:
1- صندوق های صدقات
صندوق صدقه >>> میلیاردر نشدن گداها
 و جمع شدن آنها از سطح شهر
2- اجرای طرح های مشارکت مردمی
طرح برکت، طرح احسان دانش‌آموزی، طرح احسان زائر، طرح تفت و تاج گل، طرح زکات، طرح محسنین و جشنهای: نیکو کاری، عاطفه ها، رمضان و...
طرح برکت :
عبارتست از دریافت وجوه مستمر و ماهیانه از اقشار مختلف مردم و برنامه‌ریزی برای مصرف آن به منظور رفع نیاز محرومین و یاری رساندن به نیازمندان جامعه
طرح احسان زائر :
 رد مظالم و کمک‌های زائران در کلاس‌های آموزشی زائران جمع‌آوری و در جهت نیاز محرومین هزینه گردد.
جشن گلریزان(جشن رمضان) توسط کمیته امداد امام خمینی(ره) با همکاری صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران به مدت یکماه با هدف آشنایی مردم مؤمن و خداجو با فعالیت‌های کمیته امداد امام خمینی(ره) و وضع حال محرومان و مشارکت آنان در کمک به فقرا و درماندگان در سراسر کشور برگزار می‌شود.
3- روش های نوین و الکترونیکی
  پایانه های فروش (POS)، دستگاه های خودپرداز (ATM)، روشهای
 پرداخت اینترنتی از طریق کلیه کارت های بانکی عضو شبکه شتاب
www.emdadtehran.ir


یونیسف
یکی از بخش های سازمان ملل متحد است که هدف آن، کمک به مادران و کودکان کشورهای در حال توسعه است.
راه های جذب کمک یونیسف :
1- فروش محصولاتی با آرم و نام یونیسف
کارتها، پازل ها و هدایای یونیسف
2- شراکت با شرکت های بخش خصوصی
شرکای حقوقی
یونیسف بخش خصوصی را شریکی مهم در پیشبرد اهداف خود در زمینه‌هایی چون سلامت، برابری، آموزش و کسب حمایت برای همه کودکان تلقی می‌کند. شراکت می‌تواند شامل همکاری، طرح‌های راهبردی بشردوستانه، طرح‌های مرتبط با بازاریابی جهانی، منطقه‌ای و محلی و برنامه‌هایی که کارکنان آن را هدایت می‌کنند، باشد.
از طریق شراکت با یونیسف می‌توانید:
پوشش رسانه‌ای مثبتی برای کار خود به‌دست آورید.
به عنوان شریک رسمی یونیسف شناخته شوید.
از اسم و آرم یونیسف در آگهی‌ها، تابلوهای تبلیغاتی و وب سایت خود (مشروط به توافق قبلی) استفاده کنید.
شرکت و محصولات خود را خوش‌نام‌تر کنید.
غرور و انگیزه کارمندان خود را بالا ببرید.
با حمایت از سلامت، حمایت و آموزش کودکان ایرانی احساس رضایت کنید.
3- سفیران حسن نیت 
امسال خانم مهتاب کرامتی
افراد مشهور همکار یونیسف  ایران:
علی دایی و مهتاب کرامتی و آمریکا: آنجلیا جولی
www.unicef. org/iran/fa

NAACP
Since 1909
موسسه ملی حمایت از رنگین پوستان
از 100 سال پیش برای مبارزه با نژاد پرستی شدید در آمریکا
باعث حفظ جان های بسیار و تغییر فرهنگ مردم آمریکا شده

معرفی چند سازمان مهم دیگر:

http://www.earthday. gov
تاریخ مشاهدات سالانه ایالات متحده و چگونگی کمک افراد به حفاظت از محیط زیست

http://www.fws. gov/endangered
 
برنامه گونه های در حال انقراض، سرویس حیات وحش و آبزیان ایالات متحده (USFWS)
هشدارهایی در مورد گونه های در حال انقراض و در معرض خطر تحت میزبانی  USFWS 

http://www.noaa. gov
سازمان ملی اقیانوسی و جوی (NOAA)
اطلاعات درباره فن آوری های بسیار پیشرفته که برای نظارت بر فعالیتهای جوی، پیش گویی و ضعیت هوا، هشدار دادن در مورد طوفانهای شدید و کمک در مدیریت شیلات، مرمت کردن مناطق ساحلی و حمایت از تجارت آبزیان.

http://www.usgcrp. gov
برنامه پژوهشی تغییرات جهانی ایالات متحده
تحقیق بر روی اثرات متقابل تغییرات طبیعی و ایجاد شده توسط انسان در محیط زیست جهانی و الزامات آنها برجامعه

 http://www.cawtglobal. org/cawt/public
ائتلاف بر ضد قاچاق حیات وحش
این شراکت میان سازمان های دولتی و غیر دولتی توجه و منابع را برروی پایان دادن به تجارت غیر قانونی حیات وحش و محصولات حیات وحش متمرکز می کند.


 http://www.earthisland. org
موسسه جزیره کره زمین
این سازمان غیر انتفاعی عمومی، از مردمانی که راه حل هایی برای محافظت از کره خلق ایجاد می کنند، حمایت می کند.

 http://www.ifaw. org/ifaw/general/default.aspx?oid=17909
صندوق بین المللی رفاه حیوانات
این سازمان غیر انتفاعی بین المللی جوامع، رهبران دولتها و سازمانهای همفکر را تشویق می کند که راه حل های با دوام برای رسیدگی به حیوانات و مقابله با دشواری های محافظت از آنها بیایند.
 
 http://www.cep. unt. edu/ISEE.html
جامعه بین المللی اخلاق محیط زیستی
 این منبع کامپیوتری کتابشناسی فهرستی شامل  بیش از 7000 مطلب، خبرنامه و پیوند های مربوط به  اخلاقیات محیط زیستی است.
 
 http://www.iucn. org
اتحادیه محافظت از منابع طبیعی جهان
این سازمان بین المللی به توسعه علم محافظت از محیط زیست کمک می کند، پروژه های مربوط به این رشته را در سراسر دنیا مدیریت می کند و نمایندگانی از بخش های مختلف گرد هم می آورد تا سیاستها، قوانین و بهترین روش ها برای محافظت از منابع طبیعی را شکل دهند و به کار ببرند.
 
 http://www.npca. org
انجمن پارکهای ملی و محافظت از منابع طبیعی
این گروه مستقل غیر حزبی در جهت مقابله با تهدیدهای اصلی مواجه با سیستم پارکهای ملی کار می کند.
 
 http://www.nwf. org
فدراسیون ملی حیات وحش
این سازمان غیر انتفاعی از طریق آموزش، مبارزات مدافعان و مشارکت شهروندان در جستجوی حفاظت از حیات وحش برای آیندگان  است.
 
 http://www.nrdc. org
شورای دفاع از منابع طبیعی
این گروه مدافعان محیط زیست در جهت محافظت از کره زمین تلاش می کند : انسانها، گیاهان، حیوانات و سیستم های طبیعی که زندگی تماماً منوط به وجود انهاست
 
 http://www.nature. org
 
محافظت از طبیعت
این گروه سعی دارد تنوع زیستی را در آبها و زمین های حساس از طریق همکاری با دولتها، سازمان های غیردولتی و جوامع محلی به وسیله خرید زمین ها یا استفاده از دیگر روشهای حفاظت منابع طبیعی، محافظت کند.  
<u> http://www.oceanconservancy. org/site/PageServer?pagename=home
 
 محافظت از اقیانوس ها
این گروه از طریق تحقیق، آموزش و دفاع بر مبنای علم، اکوسیستم های اقیانوسی سالم و متنوع را تقویت می کند و با اقداماتی که زندگی اقیانوسی و زندگی انسانها را تهدید می کند، مقابله می نماید.
 
 http://www.ren21. net
 شبکه سیاست انرژی تجدید پذیر برای قرن بیست و یکم 
این شبکه جهانی سیاستگذاری، محل بحث و تبادل نظری برای رهبری بین المللی در مورد انرژی قابل تمدید و سیاستگذاری برای گسترش انرژی های تجدید پذیر  در کشورهای درحال توسعه و صنعتی فراهم می کند.
 
 
 http://www.rff. org
 منابع آینده
این سازمان غیر انتفاعی و غیرحزبی بر روی مسائل محیط زیستی، انرژی و منابع طبیعی تحقیقات مستقلی انجام می دهد که عمدتاً ریشه در اقتصاد و دیگر علوم اجتماعی دارد.
 
 http://www.rmi. org
 
موسسه Rocky Mountain 
این سازمان مستقل و غیر انتفاعی استفاده کارامد و موثر منابع را با تاکید زیادی بر راه حل های بازارمحور ترویج می کند، تا دنیا را امن، عادلانه، ثروتمند و برای زندگی مطلوب کند.
 
 
 http://www.sierraclub. org
کلوپ Sierra
قدیمی ترین و بزرگترین سازمان محیط زیستی مردمی غیر انتفاعی امریکا که به اکتشاف و محافظت از حیات وحش از طریق ترویج استفاده مسئولانه از اکوسیستم ها و منابع زمین اختصاص دارد.
 
 http://www.wilderness. org
 
انجمن حیات وحش
این انجمن کارشناسی، بررسی و پشتیبانی علمی را برای نجات دادن، محافظت و احیای نواحی طبیعت وحشی آمریکا به کار می برد.
 
 http://www.traffic. org
 
TRAFFIC اینترنشنال این شبکه بین المللی نظارت بر تجارت حیات وحش بهمراه IUCN,WWF همکاری می کند تا اطمینان حاصل کند که تجارت گیاهان و حیوانات وحشی تهدیدی برای بقای طبیعت محسوب نمی شود و برای ترویج محافظت از سیتم های اکولوژیک و حمایت از نیازهای انسانها قدم برمی دارد.

برای مطابقت با شرایط امروزی، سازمان های غیرانتفاعی باید از پویایی و انعطاف پذیری خاصی برخورد باشد و ماموریت آن هر چند یک بار تغییر یابد.

منابع:
•    بازاریابی خدمات- هلن گودروف- ابراهیم کوهستانی
•    گزیده مدیریت-88
•    تدبیر- 152
•    www.salvationarmyusa. org
•    www.rcs.ir
•    http://www.wkkf. org
•    http://www.emdadtehran.ir
•    http://www.fordfound. org
•    http://www.naacp. org
•    www.unicef. org/iran/fa
•    http://daneshnameh. roshd.ir

تهیه و تنظیم: امید پایدار

تعداد بازدیدها : 4860

مرجع مقالات ISI در ایران