ضرورت توجه به کارآفرینی و کارآفرین

بررسی های اولیه نشان دهنده آن است که متاسفانه کسانی که در مراکز آموزشی و دانشگاهی کشورمان، تحصیلات خود را به پایان می رسانند، اغلب به دلیل نداشتن تجربه کاری با مشکلات بسیاری مواجه اند. آنها اغلب توان مالی و اعتماد به نفس لازم برای شروع کسب و کار مناسب را ندارند. به همین دلیل بیشتر تمایل به پشت میز نشینی و استخدام در نهادهای رسمی (دولتی و غیردولتی) داشته و کمتر به این می اندیشند که به عنوان یک کارآفرین عمل کرده و ایده ها و آموخته های خود را که اغلب همراه با ابتکارات و نوآوری های فردی و جمعی است در قالب یک حرفه  یا شغل پیاده سازند.

از سوی دیگر، اشتغال در زمینه های مرتبط با رشته تحصیلی مهمترین آرزوی هر دانش آموخته دانشگاهی است که متاسفانه به یک چالش خوف انگیز برای قشر تحصیل کرده کشورمان که نقش سلول های بنیادی را در بدنه جامعه ایفا می کنند، بدل شده است. (طرح تاسیس صندوق توسعه کارآفرینی و تعاون دانشجویی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور، 1386)

پرسش اساسی آن است که چگونه می توان بر این مشکل فائق آمد. در دنیای درحال تحول امروز، کامیابی از آن جوامع و سازمانهایی است که بین منابع کمیاب و قابلیتهای مدیریتی و کارآفرینی منابع انسانی خود رابطه معنی داری برقرار سازد. به عبارت دیگر جامعه و سازمانی می‌تواند در مسیر توسعه، حرکت روبه جلو و با شتابی داشته باشد که با ایجاد بسترهای لازم منابع انسانی خود را به دانش و مهارت کارآفرینی مولد تجهیز کند تا آنها با استفاده از این توانمندی ارزشمند، سایر منابع جامعه و سازمان را به سوی ایجاد ارزش و حصول رشد و توسعه، مدیریت و هدایت کنند. امروزه که کار و فعالیت شکل تازه ای به خود گرفته است، کارآفرینی و کارآفرینان نقش کلیدی در روند توسعه و پیشرفت اقتصادی جوامع مختلف ایفا می‌کنند.

تجارب کشورهایی مانند ژاپن، کره جنوبی، مالزی و هند آکنده از فعالیتهای چشمگیر کارآفرینانی بوده است که امروز به توسعه یافتگی کشور خود می بالند. (سایت خبری عصر ایران) بررسی رشد اقتصادی کشورهای شرق و جنوب شرقی آسیا نشان می‌دهد که یکی از دلایل توسعه اقتصادی در این کشورها توجه جدی به مقوله کارافرینی بوده است. ژاپن در سال 1958 طرحی به نام «سربازان فداکار اقتصادی» در وزارت آموزش و پرورش اجرا کرد. بر اساس این طرح افراد از سطح دبیرستان با مسئله کارافرینی آشنا شده و آموزش می‌دیدند که چگونه با کسب سود کشورشان را از وابستگی نجات دهند. از طرفی آموزش کارافرینی را به صورت کلاسیک در دو سطح دبیرستان و دانشگاه قرار داد. این طرح‌ها باعث شد که بین سا‌ل‌های 1970 تا 1992 بیش از 96 درصد نوآوری صنعتی که توانست موقعیت ژاپن را در اقتصاد جهانی به یک موقعیت برجسته و ممتاز تبدیل کند، توسط کارآفرینان صورت گرفت.

باید توجه داشت که کارآفرینان تنها به ایجاد فرصتهای شغلی جدید نمی‌پردازند بلکه با ساختار، تفکر، تحرک و فرهنگ لازم دست به تخریب خلاق می زنند تا از دل ویرانه های کهن بنای رفیع آبادانی و پیشرفت را برافرازند. شرایط اقتصادی، صنعتی، اجتماعی و فرهنگی امروز کشور به گونه ای است که حل مشکلات و تنگناها، الگوها و راه حلهای جدید و متفاوتی را طلب می کند. ترکیب جمعیتی جوان کشور، ضرورت ایجاد فرصتهای شغلی و نیز زوال پذیر بودن درآمد نفت، سه عامل عمده ای هستند که موجب می شوند سیاستگذاران و تصمیم سازان کلان کشور به منبع درآمد سهل الوصول دیگری به جز نفت بیندیشند و بی شک آن منبع جز ابتکار، خلاقیت و نوآوری چیز دیگری نیست. اکنون در عرصه جهانی، افراد خلاق، نوآور و مبتکر به عنوان کارآفرینان منشا تحولات بزرگی در زمینه‌های صنعتی، تولیدی و خدماتی شده اند و از آنها نیز به عنوان قهرمانان ملی یاد می شود. چرخهای توسعه اقتصادی همواره با توسعه کارآفرینی به حرکت درمی آید.

در اهمیت کارآفرینی همین بس که طی بیست سال (1980 - 1960) در یکی از کشورهای جهان سوم (هند) 500 موسسه کارآفرینی شروع به کار کرده‌اند و حتی بسیاری از شرکتهای بزرگ جهان برای حل مشکلات خود به کارآفرینان روی آورده‌اند(سایت خبری عصر ایران). امروزه نیروی انسانی به عنوان یک منبع نامحدود و محور هر نوع توسعه مطرح می باشد. در این بین کارآفرینان به طور خاص دارای نقشی موثرتر در فرآیند توسعه اقتصادی ‌اند. تحقیقات نشان داده که بین رشد اقتصادی و تعداد کارآفرینان در یک کشور همبستگی مثبت وجود دارد. زیرا کشوری که دارای تعداد زیادی کارآفرین باشد از محرکهای تجاری و اقتصادی قویتری برخوردار است. طبق یادداشت های سایت entrepreneur.com در اتحادیه اروپا که از 27 کشور تشکیل شده است 23 میلیون شرکت کوچک و متوسط در حال فعالیت هستند و 120 میلیون نفر در آن ها کار می کنند. روند جدیدی که طی یک دهه گذشته در ساختار کارآفرینی این قاره مشاهده می شود یعنی ظهور کسب وکارهای مبتنی بر تکنولوژی اطلاعات زمینه را برای امیدواری جوانان با امکانات مالی کم یا متوسط به آغاز فعالیت اقتصادی مستقل افزایش داده است. کارآفرینی مرز ندارد.

اگر چه طی پنج دهه گذشته ایالات متحده مرکز کارآفرینی جهان محسوب می شده اما اروپایی ها با درک نیاز به مشارکت جوانان با هر نوع توانایی در امر کارآفرینی به تدریج در این زمینه به رقابت با ایالات متحده و آسیا می پردازند. ویژگی اصلی کارآفرینی در قاره اروپا وجود تعداد بسیار زیاد شرکت های کوچک است. این شرکت ها بخش بزرگی از تولید ناخالص داخلی اروپا را تشکیل می دهند و از دید کارشناسان فقدان آن ها تاثیر منفی بسیار زیادی بر اقتصاد، اشتغال و امور اجتماعی قاره اروپا خواهد داشت. نکته قابل تامل در مورد تاسیس کسب و کارها در اروپا این است که شرکت های بزرگ این قاره از چند سال پیش برون سپاری فعالیت‌های خود را آغاز کرده اند. به همین دلیل می توان گفت نسل جوان و تحصیلکرده چاره‌ای جز حرکت مستقل اقتصادی ندارند، اما کارشناسان معتقدند اروپایی ها هنوز هم در مقایسه با هم قطارهای خود در آسیا و آمریکا ریسک پذیری کمتری دارند. به نظر می رسد فرهنگ کارآفرینی آن میزان که باید در این قاره رشد نکرده است. یکی از دلایل این امر رشد ناکافی زیرساخت های حمایتی برای شرکت های تازه تاسیس است. برای مثال در قاره اروپا تنها در بخش غربی در تعدادی از کشورها خدمات مشاوره ای برای افراد متقاضی کارآفرینی وجود دارد. همچنین بسیاری از بانک ها بخش ارزیابی ریسک وام دهی ندارند در نتیجه جوانان برای تامین مالی پروژه های اقتصادی خود با دشواری‌های زیادی روبه رو هستند که انگیزه آن ها را برای شروع و ادامه کارها کاهش می دهد. البته برای گروهی نوظهور از جوانان مستعد و خلاق این موانع چندان بزرگ محسوب نمی شود. در این‌جا نقش دولت ها در تدوین مقررات لازم و فرهنگ سازی از اهمیت خاصی برخوردار است. در اقتصادهای بزرگ اروپا از جمله آلمان، فرانسه و انگلستان از مدت ها پیش دولت‌ها برنامه هایی را در زمینه آموزش شیوه های کارآفرینی آغاز کرده اند زیرا از پتانسیل اشتغالزایی شرکت های کوچک و متوسط آگاه شده اند.

کمیسیون اروپا از 27 کشور عضو اتحادیه اروپا خواسته است که متون درسی در دبیرستان ها، دروس مبنا و اولیه را در زمینه کارآفرینی بگنجانند و در کارگاه های عملی، دانش آموزان را با موانع و مزایای کارآفرینی آشنا کنند. این اقدام آگاهی افراد را برای فعالیت اقتصادی آتی بسیار افزایش می دهد و ضریب خطا را برای آنها پایین می آورد. از پیش چنین برنامه هایی در تعدادی از کشورهای اروپایی اجرا شده است. تحقیقات نشان می دهد 20 درصد دانش آموزان دبیرستانی که در این دوره ها شرکت کرده اند پس از پایان تحصیلات دانشگاهی به تاسیس شرکت و راه اندازی کسب و کار پرداخته اند. در بریتانیا دولت برنامه اجاره مغازه را به متقاضیان کارآفرینی اجرا کرده است. این مغازه ها برای کسب و کارهای جدید با یارانه دولت به فرد کارآفرین اجاره داده می شود و او از خدمات مشاوره ای در زمینه امور حقوقی، شناخت بازار، آشنایی با مفاهیم اولیه اقتصادی و بازرگانی و... استفاده می کند. در حال حاضر 270 مرکز شامل مغازه و خدمات مشاوره ای در بریتانیا مشغول به کار هستند که نسبت به سال 1996 رشدی چهار درصدی داشته است. همچنین تعداد پارک های علمی از 39 عدد در سال 1998 به 100 عدد در سال 2007 افزایش یافته و دولت قصد دارد طی 10 سال آینده به سرمایه گذاری در این زمینه ها ادامه دهد. یکی از مزیت هایی که کارآفرین های اروپایی از آن بهره می برند داشتن چشم انداز بین المللی است. تقریبا تمام جوانان کارآفرین این قاره به چند زبان آشنا هستند و با فرهنگ دیگر کشورها از طریق مسافرت به آن ها یا کار در آن ها آشنا شده اند. این آگاهی باعث شده آن ها در انتخاب حوزه کارآفرینی با دقت بیشتری اقدام کنند و پس از به تولید رساندن شرکت بهتر بتوانند محصولات خود را به فروش برسانند. در تحقیقی که از سوی مراکز مشاوره کارآفرینی در اروپا صورت گرفته مشخص شده جوانان اروپایی از این که پس از تاسیس شرکت از حمایت های لازم جهت ادامه فعالیت برخوردار نباشند به عنوان بزرگ ترین عامل نگرانی یاد کرده اند. مقررات دست و پا گیر تاسیس شرکت، قوانین کار، مالیات و مقررات مربوط به پایان دادن به فعالیت شرکت حوزه هایی هستند که نسل جوان متمایل به کارآفرینی اطلاعات دقیقی درباره‌شان ندارند، به همین دلیل مشاهده می شود که اکثر جوانان ابزارهای تکنولوژی اطلاعات به ویژه اینترنت را وسیله ایجاد کسب و کاری کوچک قرار داده اند. کارشناسان معتقدند اگر خدمات مشاوره ای به صورت مفید برای این افراد ارایه شود ترس آن ها از اداره شرکتی بزرگ از میان می رود و زمینه برای ایجاد اشتغال برای گروهی بزرگ تر از نیروی کار فراهم خواهد شد.

در شرکت های کوچک اروپایی متوسط نیروی کار سه نفر است. هر چه تعداد این افراد بیش تر شود هزینه تولید کاهش می یابد زیرا با تدابیری که در زمینه رشد بهره وری از سوی کمیسیون اروپا و تک تک کشورهای اروپای غربی اندیشیده شده است هزینه افزایش نیروی کار کم تر از سود حاصل از به کارگیری نیروی کار متبحر در تولید کالا و ارایه خدمات است. به سبب منتقل شدن تعداد زیادی از شغل ها از اروپا به کشورهای آسیایی نظیر هند و تایلند، جوانان اروپایی برای تولید با هزینه پایین با مشکلی به نام رقابت سخت از سوی این گروه کشورها روبه رو هستند. کارآفرین های اروپایی برای غلبه بر این مشکل به حوزه هایی از فعالیت اقتصادی روی آورده اند که یا به تخصص بالا نیاز دارد یا بازار مصرف آن کاملا داخلی است. برای مثال طی چند سال گذشته تعداد سایت های راه اندازی شده که در آن دانشجویان دانشگاه‌ها اطلاعات خود را وارد می‌کنند تا به استخدام شرکت ها درآیند به شدت افزایش یافته است. در کل می‌توان گفت کارآفرینی های مبتنی بر تکنولوژی اطلاعات در اروپا به سرعت در حال رشد است زیرا پس از شکست بسیاری از شرکت ها رایانه ای در اواخر دهه 1990 رشد این شرکت ها روندی صعودی طی کرده و همین امر به جذب سرمایه گذاران منجر شده است. همچنین به سبب وجود تعداد بسیار زیادی نیروی کار تحصیلکرده در شرق اروپا که دستمزد کمتری نسبت به همکاران خود در اروپای غربی دارند، شرکت های تازه تاسیس فعال در حوزه تکنولوژی اطلاعات به تدریج می توانند با شرکت های مشابه مستقر در هند به رقابت بپردازند.

بنابراین با توجه به نقش و اهمیت کارآفرینی و سابقه درخشان کارآفرینان در توسعه بسیاری از کشورها و با توجه به مشکلات اقتصادی زیادی که کشور ما با آن مواجه بوده و دست یاری از هر سویی می طلبد، تحقیق و پژوهش در حوزه کارآفرینی، ترویج و اشاعه مفهوم کارآفرینی، بسترسازی برای فرهنگ حامی کارآفرینی و مهمتر از همه تربیت افراد (به ویژه تحصیل‌کردگان) کارآفرین سازمانی برای تمامی جوامع بــه خصوص برای جوامع درحال توسعه ای مانند ایران از اهمیت و ضرورت حیاتی برخوردار است.

بازدید : 6955

نماد اعتماد
logo-samandehi