گفت وگو با آزاده یاسمن، طراح لباس و پارچه

در آستانه 30 سالگی است و می خواهد پارچه و انواع بافت قدیمی و سنتی ایران را احیا کند.
آزاده یاسمن، فارغ التحصیل رشته طراحی پارچه و لباس از دانشگاه هنر است و این روزها دومین نمایشگاه لباس های سنتی زنانه خود را بر پا کرده است. او که جاجیم بافی را در دانشگاه آموخته از انگیزه خود برای دوخت این لباس ها می گوید: «از بافتن لذت می بردم اما بعد از مدتی مسیرم مشخص شد، بافتن در ایران قدمت هزار ساله دارد، یافته های باستان شناسان نشان می دهد که در لرستان الیاف کتان دور دسته خنجر و چاقویی که قدمتی شش هزار ساله داشته کشف شده، در اساطیر و افسانه ها نیز از جمشید به عنوان مخترع کرباس، رنگ و بافت پارچه یاد شده است. » یاسمن از وضعیت نساجی ایران گلایه می کند: «با این همه پیشینه تاریخی به بافنده ها و نساج ها به جز کار با ماشین چیز دیگری نیاموخته اند. لباس های ما تبدیل به اشیایی بی روح شده اند که توان خلق آثار و اشیا زنده و اصیل را از ایرانیان گرفته است. » برای او بافتن، مثل نقاشی است: «جاجیم پارچه زخیمی است از تار و پود که هر دو از رنگ های متفاوت برخوردارند. حدود پنج سال است که جاجیم می بافم، اما جاجیم پارچه زخیمی است که برای تهیه لباس مناسب نیست، من پارچه ظریف تری احتیاج داشتم. به همین دلیل ابریشم را انتخاب کردم. ابریشم های موجود در بازار قابل استفاده نبودند، چرا که کیفیت نازلی داشتند، چیزی شبیه به لنگ های یزدی که آب می رفتند و آهار خود را از دست می دادند. این ابریشم ها با فرو رفتن سوزن به راحتی سوراخ می شوند. » یاسمن این را دلیل طراحی پارچه ای ابریشمی می داند که حالا با تراکم بیش تری بافته می شود: «این حرفه سنتی در حال از بین رفتن است و من مدام نگرانم اگر چند بافنده پیری که در کاشان عهده دار بافتن ابریشم های سفارشی من هستم از دنیا بروند باید چه کنم، چرا که هیچ کس علاقه مند به یادگیری بافت این پارچه ها نیست. » او از شیوه ابداعی خود برای تقویت کیفیت، ابریشم می گوید: «علاوه بر آنکه بافت پارچه متراکم شده، شیوه رنگرزی این پارچه را نیز تغییر داده ام. کلاف ابریشم در رنگ های مختلف فرو می رود این شیوه از رنگرزی که «ابرش» نام دارد، باعث ایجاد سایه روشن از رنگ های مختلف پارچه می شود. »
یاسمن سرمایه اش را به سختی و با کمک خانواده اش فراهم کرده است، می گوید: «به مدت دو سال پارچه های استادان ابریشم باف را می خریدم ولی لباسی با آن نمی دوختم تا آن ها بتوانند پارچه مورد نظر را تهیه کنند. آن زمان فکر می کردند پنج سال لازم است تا به نتیجه ایده آل برسند، حالا سه سال گذشته و او معتقد است پارچه های ابریشمی به کیفیت اصلی خود نزدیک شده اند. » او پارچه های ابریشمی را تا سال گذشته متری 10 هزار تومان خریداری می کرد اما با بهتر شدن کیفیت پارچه قیمت هر متر ابریشم به 40 هزار تومان افزایش یافته است. او یکی از علت های گران بودن لباس های عرضه شده در این نمایشگاه را همین افزایش قیمت پارچه عنوان می کند: «در گذشته از یک کیلو کلاف ابریشم یک کیلو و چهارصد گرم پارچه تولید می شد؛ اما الان از هر یک کیلو کلاف 700 گرم پارچه به دست می آید. » او که در حال حاضر سه شاگرد و سه بافنده جاجیم باف و سه بافنده ابریشم که در کاشان کار می کنند را در استخدام دارد؛ سعی می کند ابتدا لباس ها را طراحی کند و بعد پارچه ها را سفارش دهد. سه پیرمرد کاشانی که برای او ابریشم می بافند فقط طبق سفارش های او ابریشم می بافند. » او در اولین نمایشگاه خود لباس هایی الهام گرفته از دوره های باستانی ایرانیان از دوره ماد تا مغول را عرضه کرد: «لباس در این دوره از تاریخ ایران از قطعات مربع و مستطیل پارچه تشکیل می شد و همگی گشاد بودند و هرکس با هر اندازه ای می توانست این لباس ها را بپوشد. » او با الهام از نام این لباس ها با نگرشی جهانی، پارچه ها و لباس را طراحی می کند. «خفتان» و «کندیز» دو نوع لباس از دوره هخامنشیان در نمایشگاه پیشین او ارایه شدند که مورد استقبال بسیاری از زنان قرار گرفتند. یاسمن معتقد است: «لباس ایرانی فقط، لباس نیست که با دوخت چند بوته جقه بر سر آستین یا یقه خلق شود. لباس ایرانی باید از نخ، پارچه، مدل و نام ایرانی برخوردار باشد. » در نمایشگاه فعلی آزاده یاسمن، لباس ها با الهام از دوره مغول طراحی و دوخته شده اند، لباس هایی که به اندازه قامت انسان اند و برای اولین بار با ورود مغولان در ایران مرسوم شدند.
او خود را متعلق به همه اقوام ایرانی می داند برای همین لباس های رنگارنگ نمایشگاه او تلفیقی است از مدل ها، رنگ ها و فرم های مختلف لباس های اقوام ایرانی، دامن های ترک آذربایجان با بالاپوش های قشقایی تلفیق شده اند، لباس کردهای آذربایجان با کردهای قوچان متفاوت است و او سعی کرده از همه عناصر برجسته این لباس ها استفاده کند. لباس ها رنگی است، رنگ های طبیعی و شاد، بنفش، سبز، قرمز، آبی با طیف های مختلف مسی و آجری. در کم تر لباسی رنگ سیاه دیده می شود. یاسمن توضیح می دهد: «رنگ در سرتاسر تاریخ ایران ستوده شده و رنگ سیاه همیشه مکروه بوده، اگر رنگ در زندگی نباشد، درک انسان از محیط اطراف آسیب می بیند، رنگ ها متعلق به همه دوره های تاریخی اند و هیچ رنگی منحصر به دوره تاریخی خاصی نیست. » لباس هایی که در دومین نمایشگاه آزاده یاسمن عرضه می شود، از جنس ابریشم یا جاجیم ظریف هستند، قیمت این لباس ها از صدهزار تومان کم تر نیست. تهیه یک دست لباس زنانه سنتی بیش تر از 500 هزار تومان خواهد شد. دامن، شلوار، بالاپوش های رنگی و انواع شال و روسری در این نمایشگاه عرضه می شود. یاسمن این لباس ها را گران نمی داند: «این لباس ها باید گران تر عرضه شوند، باید بهای میراث کشور را پرداخت، این بهای زمان و ذوقی است که صرف بخشیدن روح به این لباس ها شده است. » به اعتقاد او این لباس ها متعلق به طبقه بالای اجتماعی است. فرآیند مدسازی همیشه با استقبال از سوی طبقه ثروتمند آغاز می شود و طبقات پایین تر اجتماع از آن شیوه پیروی خواهند کرد. » او تا به حال در طرح ویژه وزارت کشور برای مدل سازی شرکت نکرده است. جشنواره زنان سرزمین من به اعتقاد این طراح لباس خالی از ریشه ها و اصالت لباس های ایرانی است: «تنها نمونه های غربی را با بوته جقه تزیین می کنند و انتظار دارند مردم از این لباس ها استقبال می کنند. » در کنار نمایشگاه لباس های سنتی و ایرانی، فیلمی نیز در سالن سینمای کاخ ملت، پخش می شود فیلمی که شیوه های بافت ابریشم و جاجیم را نشان می دهد و علاقه مندان به لباس های سنتی و ایرانی با این شیوه ها آشنا می شوند. او و همسرش به شهرها و روستاهای مختلف کشور سفر می کنند تا انواع پارچه های قدیمی و سنتی یا شیوه بافت آن ها را پیدا کنند، شاید بتوانند از فراموش شدن انواع پارچه های سنتی کشور جلوگیری کنند.
منبع : سرمایه

بازدید : 7702

نماد اعتماد